Umowa podatkowa Polska–USA i ulga 2000 dolarów — komu naprawdę przysługuje

Zespół J1Tax · 12 sierpnia 2026 · czas czytania 9 minut

To najbardziej niejednoznaczny temat w całym rozliczeniu po Work & Travel. Kwota jest niewielka — mowa o mniej więcej dwustu dolarach różnicy w zwrocie — ale odpowiedzialność za nią bierze na siebie osoba podpisująca zeznanie, czyli Ty. Dlatego opisujemy to dokładnie, zamiast wpisać liczbę i przejść dalej.

Która umowa w ogóle obowiązuje

Polskę i Stany Zjednoczone łączy umowa podpisana w Waszyngtonie 8 października 1974 roku, obowiązująca od 22 lipca 1976 roku. W 2013 roku obydwa państwa podpisały nową konwencję — Polska ją ratyfikowała, ale Senat Stanów Zjednoczonych nigdy tego nie zrobił. W praktyce oznacza to, że Twoje wakacyjne zarobki rozlicza się według przepisu starszego niż Twoi rodzice.

Co dokładnie mówi artykuł 18

Artykuł 18 nosi tytuł „Studenci i praktykanci" i przewiduje cztery różne zwolnienia. To nie są warianty do wyboru — każdy ma własne warunki i własną kwotę.

Interesuje nas drugi wiersz. Żeby z niego skorzystać, trzeba przebywać w USA — cytując umowę — „głównie w celu studiowania na uniwersytecie lub w innej uznanej instytucji edukacyjnej w tym drugim państwie" albo „uzyskania szkolenia wymaganego do uzyskania kwalifikacji do wykonywania zawodu lub specjalności zawodowej".

Dlaczego Work & Travel się w to nie wpisuje

Zwróć uwagę na sformułowanie w tym drugim państwie. Umowa nie mówi o studiowaniu w ogóle — mówi o studiowaniu w Stanach Zjednoczonych. Uczestnik Summer Work & Travel studiuje w Polsce, a do USA przyjeżdża na kilkanaście tygodni pracy w hotelu, parku rozrywki albo restauracji. Na formularzu DS-2019 jego kategoria to praca i podróż, nie nauka.

Druga furtka — szkolenie wymagane do wykonywania zawodu — też domyka się przy większości stanowisk. Praca kelnera nie jest szkoleniem wymaganym, żeby zdobyć uprawnienia do wykonywania jakiegokolwiek zawodu. Inaczej wyglądałaby sytuacja osoby na stażu bezpośrednio związanym z jej kierunkiem i przyszłymi uprawnieniami — tam argument jest znacznie mocniejszy.

Argument drugiej strony

Uczciwość wymaga pokazania również przeciwnego stanowiska, bo część firm rozliczeniowych stosuje ulgę 2000 dolarów każdemu uczestnikowi J-1 i robi to od lat.

• Zestawienie IRS opisuje ten wiersz jako compensation during training — wynagrodzenie w trakcie szkolenia — i nie powtarza w tabeli warunku dotyczącego celu pobytu. Zaraz nad tabelą widnieje jednak zdanie, że trzeba spełnić wszystkie wymogi umowy, więc tabela nie zastępuje jej treści
• Uczestnik programu jest formalnie studentem, a wymiana ma w założeniu charakter edukacyjno-kulturowy — to pozwala argumentować, że pobyt jest częścią jego kształcenia
• Kwota jest na tyle mała, że sprawy tego rodzaju rzadko trafiają do sporu z urzędem — czym innym jest jednak brak kontroli, a czym innym prawo do ulgi

Nasza ocena jest taka, że literalne brzmienie umowy przemawia przeciwko stosowaniu ulgi przy klasycznym Work & Travel, a przemilczanie tego wobec dwudziestolatka, który podpisuje dokument pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe oświadczenia, byłoby wobec niego nie w porządku.

Ile to realnie zmienia

Warto znać skalę sporu. Przykład: sezon 2026, zarobek 6000 dolarów, brak podatku stanowego, pracodawca potrącił 700 dolarów zaliczek federalnych.

Różnica to około 200 dolarów. Dla uczestnika to realne pieniądze, ale nie taka kwota, dla której warto ryzykować korektę zeznania i odsetki. Dodajmy, że limit 2000 dolarów nie był indeksowany od 1974 roku — gdyby nadążał za inflacją, mówilibyśmy dziś o kwocie kilkunastokrotnie wyższej.

Jak wygląda zastosowanie ulgi w formularzu

Gdybyś po analizie swojej sytuacji uznał, że ulga Ci przysługuje — na przykład dlatego, że jesteś w USA na studiach albo na stażu wymaganym do uprawnień zawodowych — trzeba to zadeklarować w dwóch miejscach:

• Schedule OI, pozycja L — wpisujesz kraj (Poland), artykuł umowy, liczbę miesięcy, korzystania z ulgi w poprzednich latach i kwotę zwolnioną w tym roku
• Formularz 1040-NR, linia 1k — ta sama kwota. Nie wpisuje się jej nigdzie indziej w wierszu pierwszym, bo dochód zwolniony nie wchodzi do wynagrodzeń

Zwolnienie z artykułu 18(1) przysługuje maksymalnie przez pięć lat podatkowych od przyjazdu i pozycja L pyta wprost o wcześniejsze korzystanie z niego — warto więc pilnować konsekwencji między latami.

Co robimy u nas

Kalkulator na J1Tax liczy zwrot bez ulgi 2000 dolarów. Odejmuje natomiast zapłacony podatek stanowy, bo to odliczenie wynika wprost z przepisów o formularzu 1040-NR i nie budzi wątpliwości. Uznaliśmy, że lepiej pokazać kwotę ostrożną i prawdziwą niż zawyżoną i wymagającą tłumaczenia się przed amerykańskim urzędem.

Jeśli Twoja sytuacja jest inna niż typowy Work & Travel — studiujesz w USA, jesteś na stażu zawodowym albo z grantem — ulga może przysługiwać i wtedy warto skonsultować to indywidualnie. Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich uczestników wizy J-1 i każdy, kto twierdzi inaczej, upraszcza.